دانشگاه قم زیست قوم شناسی و حفاظت تنوع زیستی 3092-7773 2 4 2025 12 22 Investigation of the variation in quantitative characteristics of essential oil of Ziziphora tenuior at different phenological stages بررسی تغییرپذیری خصوصیات کمی اسانس کاکوتی کوهی (<i>Ziziphora tenuior</i> L.) در مراحل مختلف فنولوژی 1 25 4073 10.22091/ethc.2025.12691.1054 FA نوراله عبدی گروه مرتع و آبخیزداری، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران. 0000-0001-5226-4989 سحر مرشدی گروه مرتع و آبخیزداری، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران. حمید ترنج زر گروه مرتع و آبخیزداری، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران. محسن محسنی گروه کشاورزی، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران. عباس احمدی گروه مرتع و آبخیزداری، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران. Journal Article 2025 04 07 <strong>Objective</strong>: The medicinal plant <em>Ziziphora,</em> widely favored in traditional Iranian medicine, is predominantly found in the southern and central parts of Iran. This study was conducted in the Baft region of Kerman Province to evaluate the effect of diffetent phenological stages on the essential oil content of <em>Ziziphora tenuior</em>.<br /><strong>Methods</strong>: This study employed an independent t-test design. The phenological stage was considered as the experimental factor at two levels: pre-flowering and flowering. Essential oil was extracted from plant samples using a Clevenger apparatus, and after dehydration, the obtained data were statistically analyzed.<br /><strong>Results</strong>: The results indicated thatharvest time had a significant effect on essential oil content. Samples harvested before flowering contained significantly lower amounts of essential oil compared to those harvested at the flowering stage. The essential oil content increased by more than twofold from the pre-flowering stage to the flowering stage, rising from 0.43% to 1.00%.<br /><strong>Conclusion</strong>: The findingsdemonstrated that as plant age increased and the phenological stage progressed from pre-flowering to flowering, the essential oil content increased significantly. This increase is likely associated with physiological changes in the plant and the enhanced production of volatile compounds during the flowering stage <strong>هدف</strong>: گیاه دارویی کاکوتی یکی از گیاهان پرکاربرد در طب سنتی ایران است که به ویژه در مناطق جنوبی و مرکزی کشور پراکنش دارد. به منظور بررسی تأثیر مراحل فنولوژیکی بر کمیت اسانس گیاه دارویی کاکوتی کوهی (<em>Ziziphora tenuior</em>)، این پژوهش در مراتع شهرستان بافت انجام شد.<br /><strong>مواد و روش‌ها</strong>: این پژوهش با استفاده از آزمون t مستقل طراحی و اجرا شد. فاکتور مرحله فنولوژیکی در دو سطح قبل از گلدهی و مرحله گلدهی در نظر گرفته شد. اسانس نمونه‌ها با استفاده از دستگاه کلونجر استخراج و پس از انجام فرآیند آب‌گیری، داده‌های حاصل مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار آماری SPSS و اجرای آزمون T-test در سطح احتمال 01/0 انجام شد.<br /><strong>نتایج</strong>: بررسی اثر زمان برداشت بر میزان اسانس نشان داد که نمونه‌های برداشت‌شده در مرحله قبل از گلدهی دارای میزان اسانس به‌مراتب کمتری نسبت به نمونه‌های برداشت‌شده در مرحله گلدهی هستند. به گونه‌ای که میزان اسانس در مرحله گلدهی نسبت به قبل از گلدهی بیش از دو برابر افزایش یافت و از 43/0 به 00/1 درصد رسید.<br /><strong>نتیجه‌گیری</strong>: نتایج نشان داد با افزایش سن گیاه و انتقال از مرحله قبل از گلدهی به مرحله گلدهی، میزان اسانس به‌طور معنی‌داری افزایش می‌یابد. این افزایش احتمالاً ناشی از تغییرات فیزیولوژیکی گیاه و افزایش تولید ترکیبات فرار در مرحله گلدهی است. https://ethnobiocons.qom.ac.ir/article_4073_701118714a753f19ed11be9928d36e83.pdf