دانشگاه قم زیست قوم شناسی و حفاظت تنوع زیستی 3092-7773 2 4 2025 12 22 Ethnobotany of Highly Consumed Medicinal Plants in Khorasan مردم‌گیاه‌شناسی گیاهان دارویی پرمصرف در خراسان 96 113 4354 10.22091/ethc.2025.13705.1067 FA ملیکا طبسی هسته زیست قوم شناسی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران Journal Article 2025 08 22 <strong>Objective</strong>: The objective of the current study is to present a collection of ethnobotanical information and introduce commonly used medicinal plant species in the indigenous communities of Khorasan provinces (North, Razavi, and South). <strong>Materials and Methods</strong>: Initially, ethnobotanical information related to medicinal plants was gathered from various locations within the Khorasan provinces using documentary research and based on existing studies. Subsequently, using the obtained data, frequently used species, the most common plant parts utilized, their most suitable application methods, and the most important target diseases were identified and examined. <strong>Results</strong>: The examination of ethnobotanical information for 28 commonly used plant species revealed that these species are most abundant in the Asteraceae and Lamiaceae families. Leaves were found to be the most frequently used plant part, and boiling and infusion were the most common methods of consumption. Furthermore, common cold, respiratory infections, and gastrointestinal disorders were identified as the most significant target diseases for the application of these medicinal plants. <strong>Conclusion</strong>: The analysis of ethnobotanical studies and the compilation of information related to commonly used plant species highlight the potential of the studied region in terms of medicinal plant genetic resources. This provides a suitable basis for presenting employment generation plans and planning research activities. This can lead to the effective utilization of the indigenous knowledge of the Khorasan provinces in the production of medicinal products هدف: هدف مطالعه‌ی حاضر، ارائه‌ی مجموعه‌ای از اطلاعات مردم‌گیاه‌شناسی و معرفی گونه‌های دارویی پرکاربرد در جوامع بومی استان‌های خراسان (شمالی، رضوی و جنوبی) است.<br />مواد و روش‌ها: در ابتدا، اطلاعات مردم‌گیاه‌شناسیِ مرتبط با گیاهان دارویی در نقاط مختلف استان‌های خراسان به روش تحقیق اسنادی و بر پایه‌ی مطالعات موجود گردآوری شد. سپس با استفاده از داده‌های به‌دست‌آمده، گونه‌های پرتکرار شناسایی و رایج‌ترین بخش‌های گیاهی مورد استفاده، مناسب‌ترین شیوه‌های کاربرد آن‌ها و مهم‌ترین بیماری‌های هدف بررسی شدند.<br />نتایج: بررسی اطلاعات مردم‌گیاه‌شناسیِ ۲۸ گونه‌ی گیاهی پرکاربرد نشان داد که این گونه‌ها بیشترین فراوانی را در خانواده‌های کاسنیان و نعنائیان دارند. برگ، پرکاربردترین بخش گیاهی بوده و جوشاندن و دم‌کردن، رایج‌ترین روش‌های مصرف هستند. همچنین سرماخوردگی، عفونت‌های ریوی و اختلالات گوارشی، مهم‌ترین بیماری‌های هدف در کاربرد این گیاهان دارویی به شمار می‌روند.<br />نتیجه‌گیری: تحلیل مطالعات مردم‌گیاه‌شناسی و گردآوری مجموعه‌ای از اطلاعات مربوط به گونه‌های گیاهی پرکاربرد، توان بالقوه‌ی منطقه‌ی مورد مطالعه را از نظر ذخایر ژنتیکی گیاهان دارویی آشکار می‌سازد و زمینه‌ای مناسب برای ارائه‌ی طرح‌های اشتغال‌زایی و برنامه‌ریزی فعالیت‌های پژوهشی فراهم می‌کند. این امر می‌تواند به بهره‌گیری مؤثر از دانش بومی استان‌های خراسان در تولید فرآورده‌های دارویی منجر شود. https://ethnobiocons.qom.ac.ir/article_4354_aef11b42825b756b14b469ae9da587e3.pdf