گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
10.22091/ethc.2026.13906.1068
چکیده
هدف: گونه شورپسند Suaeda vermiculata با ویژگیهای بومشناختی برجسته و وجود ترکیبات زیستفعال، یکی از گزینههای مهم برای بهرهبرداری پایدار از اراضی شور به شمار میرود. این پژوهش با هدف ارزیابی تنوع ریختشناسی اکوتیپهای این گونه در استان خوزستان و انجام یک مرور روایی ساختاریافته در زمینه کاربردهای دارویی، تغذیهای، صنعتی و زیستمحیطی آن انجام شد. مواد و روشها:نمونهبرداری از ۵۲ اکوتیپ طی تیر تا مهر ۱۴۰۲ انجام شد. هفت صفت ریختشناسی شامل (سه صفت کمی و چهار صفت کیفی) اندازهگیری گردید. برای گروهبندی اکوتیپها از روش UPGMA با ضریب تشابه گاور استفاده شد. پایداری خوشهها با بوتاسترپ و تمایز آنها با آزمون PERMANOVA بررسی گردید. همچنین پراکنش اکوتیپها با تحلیل مختصات اصلی (PCoA) ترسیم شد. افزون بر این، مرور روایی ساختاریافتهای به منظور جمعبندی کاربردهای گزارششده این گونه در منابع علمی صورت گرفت. نتایج: نتایج نشاندهندهتنوع ریختی قابلتوجه در برخی صفات بودند. تحلیل خوشهای، دو گروه اصلی از اکوتیپها را مشخص کرد و آزمونهای آماری، پایداری و تمایز این خوشهها را تأیید نمودند. الگوی به دست آمده از PCoA نیز با نتایج خوشهبندی همخوانی داشت. شایان ذکر است که یافتههای تجربی این پژوهش محدود به دادههای ریختشناسی بودند و تحلیلهای کاربردی بر اساس مرور منابع انجام شدهاند. بر اساس ادبیات پژوهشی، خواص آنتیاکسیدانی، ضددیابتی، ضدمیکروبی، ضدسرطانی، توان زیستپالایی و ارزش علوفهای برای گونه گزارش شده است. نتیجهگیری:با وجود اینکه این پژوهش تنها به ارزیابی صفات ریختشناسی محدود بود، نتایج نشان میدهد که سازگاری بومشناختی و پتانسیل چندمنظوره S. vermiculata، آن را به گونهای ارزشمند برای احیای اراضی شور و توسعه نظامهای کشاورزی پایدار در مناطق خشک و نیمهخشک تبدیل میکند.
)