اهداف و چشمانداز
مجله «زیستقومشناسی و حفاظت تنوع زیستی» میکوشد تا بهعنوان بستری پیشرو و چندرشتهای برای توسعۀ درک پیچیده از روابط پویا میان جوامع انسانی و محیطهای طبیعی آنها عمل نماید. هدف اصلی ما ایجاد پل ارتباطی بین رشتههای زیستقومشناسی و علوم حفاظت، با ترویج رویکردی کلنگر است که وابستگی متقابل تنوع زیستی و تنوع فرهنگی را بهرسمیت میشناسد.
این مجله متعهد به انتشار پژوهشهای باکیفیت و مبتنی بر شواهد است که چگونگی مشارکت نظامهای دانش سنتی و بومی را در مدیریت پایدار و حفاظت از تنوع زیستی بررسی میکنند. ما در پی ارتقای نقش دانش بومشناختی سنتی در مباحث معاصر حفاظت هستیم و آن را نه صرفاً بهعنوان موضوعی برای مطالعه، بلکه به مثابه ابزاری حیاتی و کارآمد برای رویارویی با چالشهای جهانی محیطزیست، از جمله کاهش تنوع زیستی، تخریب زیستگاهها و تغییر اقلیم، ترویج میدهیم. در نهایت، مجله «زیستقومشناسی و حفاظت تنوع زیستی» میکوشد تا بستری منحصربهفرد و فراگیر ایجاد کند که در آن پژوهشگران دانشگاهی، دستاندرکاران حفاظت، و مهمتر از همه، جوامع بومی و محلی به همافزایی و تبادلنظر بپردازند. ما بر تولید دانشی کاربردی تأکید داریم که بتواند سیاستگذاری و اقدامات عملی را جهتدهی کند و اطمینان حاصل نماید که راهبردهای حفاظت، هم از نظر علمی استوار و هم از منظر فرهنگی مرتبط هستند و بدینترتیب به حفظ میراث زیستی و فرهنگی جهان برای نسلهای آینده کمک نمایند.
حوزههای موضوعی
مجله «زیستقومشناسی و حفاظت تنوع زیستی» مقالات پژوهشی اصیل، مقالات مروری، و مطالعات موردی را منتشر میکند که به بررسی همپیوندیهای فرهنگ انسانی، تنوع زیستی، و نظامهای بومشناختی میپردازند. حوزۀ موضوعی این مجله گسترده و میانرشتهای است و پژوهشهای نظری و کاربردی را در بر میگیرد. پوشش موضوعی ما حول محورهای اصلی زیر سازماندهی شده است:
حوزههای اصلی تخصصی:
-
دانش بومشناختی سنتی: مستندسازی، تحلیل و کاربرد دانش بومی و محلی در درک و مدیریت بومسازگانها.
-
قومگیاهشناسی: مطالعۀ کاربردهای سنتی، مدیریت، و اهمیت فرهنگی گیاهان، از جمله نقش آنها در خوراک، دارو، و مواد فرهنگی.
-
قومجانورشناسی: مطالعۀ کاربردهای سنتی، مدیریت، و اهمیت فرهنگی جانوران.
-
قومداروشناسی: بررسی اعمال پزشکی سنتی، شامل ارزیابی داروشناختی فرآوردههای گیاهی و جانوری.
حوزههای کاربردی و میانرشتهای:
-
تنوع زیستی‑فرهنگی: پژوهش در زمینۀ پیوستگی تنوع زیستی و تنوع فرهنگی و همتکاملی جوامع انسانی و محیطهای پیرامون آنها.
-
مدیریت پایدار منابع: مطالعۀ اعمال سنتی و اجتماعمحور برای بهرهبرداری پایدار از منابع طبیعی، از جمله شکار، صیادی و جمعآوری.
-
حفاظت اجتماع‑محور: پژوهش و اقدامات عملی با محوریت نقش جوامع محلی در حکمرانی و مدیریت مناطق حفاظتشده و منابع طبیعی.
-
نظامهای دانش بومی: بررسی نقادانۀ چارچوبهای فلسفی، معنوی و اجتماعی که زیربنای ارتباط جوامع بومی با طبیعت هستند.
حوزههای حفاظت و سیاستگذاری:
-
حفاظت از تنوع زیستی: پژوهش در زمینۀ راهبردها، اولویتها و پیامدهای حفاظت، با تأکید بر یکپارچهسازی دیدگاههای فرهنگی.
-
بومشناسی فرهنگی: مطالعۀ چگونگی سازگاری جوامع انسانی با محیطهای خود و دگرگونی آنها از طریق اعمال و باورهای فرهنگی.
-
پیامدهای تغییر اقلیم: پژوهش در زمینۀ اثرات تغییر اقلیم بر نظامهای زیستی و جوامع انسانی، شامل ارزیابی آسیبپذیری و راهبردهای انطباقی مبتنی بر دانش بومشناختی سنتی.
-
حفاظت از گیاهان و جانوران بومی: پژوهش و مطالعات موردی در زمینۀ وضعیت حفاظت، تهدیدات، و اقدامات حفاظتی برای گیاگان و زیاگان بومی.
-
جنبههای دینی، فرهنگی و اجتماعی پزشکی سنتی: بررسی زمینههای اجتماعی‑فرهنگی، باورهای دینی و ابعاد اخلاقی پیرامون کاربرد داروهای سنتی.
-
تاریخچۀ استفادهٔ سنتی: تحلیلهای تاریخی از تعاملات انسان و محیط، شامل بومشناسی تاریخی بهرهبرداری از منابع و دگرگونیهای چهرۀ زمین (منظر).