ارزیابی اثرات حفاظت بر تغییرات کاربری و پوشش اراضی خلیج گواتر و خور باهو پس از اعلام به عنوان یک تالاب بین المللی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه زابل، زابل، ایران.

10.22091/ethc.2025.11662.1042

چکیده

هدف: هدف از انجام این مطالعه بررسی روند تغییرات کاربری و پوشش اراضی تالاب بین­المللی خلیج گواتر و خور باهو پس از اعلام این منطقه به عنوان یک تالاب با اهمیت بین­المللی با استفاده از سری زمانی تصاویر ماهواره­ای می­باشد.
 مواد و روش‌ها: برای ارزیابی تأثیرات حفاظت بر روند تغییرات جنگل‌های حرا در خلیج گواتر و خور باهو، از تصاویر ماهواره­های لندست استفاده گردید. نمونه­های تعلیمی با بازدید میدانی، بررسی تصاویر گوگل­ارث و تفسیر بصری تصاویر ماهواره­ای انجام شد. طبقه­بندی تصاویر، با استفاده از ترکیب روش­های نظارت نشده و نظارت شده انجام و نقشه کاربری و پوشش اراضی برای منطقه مطالعه تهیه گردید.
نتایج: نتایج نشان داد وسعت جنگل‌های مانگرو پس از اعلام به عنوان یک تالاب با اهمیت بین­المللی روند افزایشی داشته و بیشترین توسعه بین سال‌های 1390 الی 1402 رخ داده است. مطالعه نقشه­های کاربری اراضی نشان داد، سطح جنگل‌های حرا از 685 هکتار در سال 1377 به 2534 هکتار در سال 1402 افزایش و به مقدار 370 درصد توسعه یافته است. نتایج بیانگر توسعه بیشتر جنگل‌های مانگرو در سواحل غربی و مرکزی منطقه و درون خورها بود.
نتیجه‌گیری: به‌طور کلی، اکوسیستم مانگرو در خلیج نایبند سیستمی پویا است، به‌گونه‌ای که در طول دوره مطالعه، تغییر پوشش جنگل‌های مانگرو به سایر انواع پوشش گیاهی و بالعکس مشاهده شد. روند گسترش جنگل مانگرو پس از ثبت منطقه به‌عنوان یک تالاب بین‌المللی در کنوانسیون رامسر، نشان‌دهنده تأثیر مثبت اقدامات حفاظتی بر توسعه جنگل‌های مانگرو به‌عنوان زیستگاهی امن در حفاظت از گونه‌های مختلف حیات وحش و آبزیان منطقه است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


دانه کار، افشین؛ عرفانی، ملیحه؛ نوری، غلامرضا؛ عقیقی، حسین؛ مروی مهاجر، محمدرضا؛ و اردکانی، طاهره (1391). بررسی تغییرات وسعت رویشگاه مانگرو (مطالعۀ موردی: خور گواتر در استان سیستان و بلوچستان). مجله جنگل ایران، 4 (3)، 207-197.
پطروسیان، هستی؛ دانه‌کار، افشین؛ اشرفی، سهراب؛ و فقهی، جهانگیر (1392). بررسی شاخص‌های اقلیمی مؤثر بر اجتماعات حرا در سواحل استان هرمزگان. اکوبیولوژی تالاب، 5 (10)، 16-5.  
خورانی، اسداله؛ بی‌نیاز، مهدی؛ و امیری، حمیدرضا (1394). تغییرات سطح جنگل‌های حرا با توجه به نوسانات اقلیمی (مطالعه موردی: جنگل‌های بین بندر خمیر و قشم). بوم شناسی آبزیان، ۵ (۲)، ۱۱۱-100.
مافی غلامی، داود؛ بهارلوئی، معصومه؛ و محمودی، بیت اله (1396). پایش نرخ پیشروی و پسروی در جنگل‌های مانگرو با استفاده از سنجش از دور و سامانه تجزیه و تحلیل رقومی خط ساحلی) (DSAS) مطالعه موردی: ذخیره‌گاه زیست‌کره حرا). محیط شناسی، 43 (4)، 646-643.
راهداری، وحید؛ سفیانیان، علیرضا؛ ملکی، سعیده؛ خواجه الدین، سید جمال‌الدین؛ و راهداری، میثم (1395). تهیه نقشه کاربری و پوشش اراضی با استفاده از داده‌های ماهواره­ای و سامانه­های اطلاعات جغرافیایی GIS (مطالعه موردی پناهگاه حیات وحش موته). علوم و تکنولوژی محیط زیست، 18 (1)، 89-79.
سالار، آتنا؛ شهریاری مقدم، محسن؛ راهداری، وحید؛ و ملکی، سعیده (1403). بررسی تأثیر تغییرات کاربری و پوشش اراضی بر تالاب‌ها با استفاده از داده‌های ماهواره‌ای (مطالعه موردی: تالاب جازموریان). علوم آب و خاک، ۲۸ (۲)، ۸۵-۹۶.
سبزقبایی، غلامرضا؛ جعفرزاده، کاوه؛ دشتی، سیده سولماز؛ یوسفی خانقاه، شهرام؛ و بزم آرابلشتی، مژگان (1396). آشکارسازی تغییرات کاربری اراضی با استفاده از روش‌های سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی (مطالعه موردی: شهرستان قائم شهر). علوم و تکنولوژی محیط زیست، 19 (3)، 157-143.
طباطبایی، طیبه؛ و امیری، فاضل (1398). ارزیابی چندزمانه تغییرات جنگل‌های مانگرو در مناطق ساحلی بوشهر با استفاده از تصاویر ماهواره لندست. بوم شناسی کاربردی، ۸ (۳)، ۴۵-۶۲.
زنگنه اسدی،  محمد علی؛ تقوی مقدم، ابراهیم؛ و اکبری، الهه (1393).  بررسی و ارزیابی روند تغییرات سطوح جنگل‌های حراء (مانگرو) با استفاده از تکنیک‌های سنجش از دور نمونه موردی: بندرعباس. اکوسیستم‌های طبیعی ایران، 7 (4)، 31-17.
میر، محدثه؛ ملکی، سعیده؛ و راهداری، وحید (1400). کاربرد بوم‌شناسی سیمای منظر در ارزیابی تغییرات مکانی و زمانی مناطق خشک، مطالعه موردی: دشت سیستان. بوم شناسی کاربردی، ۱۰ (۲)، 67-81.
عرفانی فرد، یوسف؛ و لطفی نصیرآباد، محسن (1400). کارایی شاخص‌های مانگرو در تهیه نقشه جنگل‌های مانگرو با استفاده از تصاویر لندست 8 در جنوب ایران. سنجش ‌از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی در منابع طبیعی، 13 (4)، 86-68.
Bihamta, N., Soffianina, A., & Fakheran, S. (2017). Monitoring mangrove cover changes using satellite images in Qeshm Island, Iran. IALE 2017 European Landscape Ecology Congress, At Ghent, Belgum.
Constance, A., Haverkamp, P. J., Bunbury, N., & Schaepman-Strub, G. (2021). Extent change of protected mangrove forest and its relation to wave power exposure on Aldabra Atoll. Global Ecology and Conservation, 27, e01564.‏
Dan, T. T., Chen, C. F., Chiang, S. H., & Ogawa, S. (2016). Mapping and change analysis in mangrove forest by using Landsat imagery. ISPRS Annals of the Photogrammetry, Remote Sensing and Spatial Information Sciences, 3, 109-116.
Danehkar, A., Erfani, M., Nori, G. R., Aghighi, H., Mohajer, M. M., & Ardakani, T. (2012). Detection of mangrove vegetation area changes at Govater Creek in Sistan & Baluchestan Province.‏ Iranian Journal of Forest, 4(3), 197-207. (in Perssian)
Erfanifard, Y., & Lotfi Nasirabad, M. (2022). Efficiency of mangrove indices in mapping some mangrove forests using Landsat 8 imagery in southern Iran. Journal of RS and GIS for Natural Resources, 13(4), 68-86.‏ (in Perssian)
Khoorani, A., Biniaz, M., & Amiri, H R. (2015). Investigating the changes of mangrove forests between Khamir port and Gheshmiseland and its correlation with climatic elements. Journal of Aquatic Ecology, 5(2), 100-111.
Mafi Gholami, D., Baharlouii, M., & Mahmoudi, B. (2018). Erosion and accretion monitoring in mangrove forests using remote sensing and Digital Shoreline Analysis System (DSAS) (Case study: Hara Biosphere reserve). Journal of Environmental Studies, 43(4), 633-646.‏ (in Perssian)
Maleki, S., & Rahdari, V. (2022). Investigation of L band PALSAR synthetic aperture radar (SAR) data in land cover mapping. Desert Management, 9(4), 23-38.
 Mei, A., Manzo, C., Fontinovo, G., Bassani, C., Allegrini, A., & Petracchini, F. (2016). Assessment of land cover changes in Lampedusa Island (Italy) using Landsat TM and OLI data. Journal of African Earth Sciences, 122, 15-24.
Mir, M., Maleki, S., & Rahdari, V. (2021). Application of landscape ecology in spatio-temporal change detection of arid regions, case study: Sistan plain. Iranian Journal of Applied Ecology, 10(2), 67-81.‏ (in Perssian)
Petrosians, H., Danehkar, A., Ashrafi, S., & Feghhi J. (2013). Study of effective climatology indices on attending Avicennia marina forest in coastline of Hormozgan provinc. Wetland Ecobiology, 5(3), 5-16. (in Perssian)
Pillay, T. V. R. (2004). Aquaculture and the environment. Blackwell Publishing, 2, 31-38.
Rahdari, V. Soffianian, A. R., Maleki, S., Khajeddin, S. J., & Rahdari, M. (2016). Land use/cover mapping usig satellite data and geographic information system (GIS) (Case study: Mouteh wild life sanctuary).‏ Journal of Environmental Science and Technology, 18(1), 79-89. (in Perssian)
Rahdari, V., Soffianian, A., Pourmanafi, S., Mosadeghi, R., & Mohammadi, H. G. (2018). A hierarchical approach of hybrid image classification for land use and land cover mapping. Geographica pannonica, 22(1).‏
Rakotomavo, A., & Fromard, F. (2010). Dynamics of mangrove forests in the Mangoky River delta, Madagascar, under the influence of natural and human factors. Forest Ecology and Management, 259(6), 1161-1169.
Ruiz-Luna, A., & Berlanga-Robles, C. A. (2003). Land use, land cover changes and coastal lagoon surface reduction associated with urban growth in northwest Mexico. Landscape ecology, 18(2), 159-171.
Sabzghabaei, G. R., Jafarzadeh, K., Dashti, S. S., Khanghah, S. Y., & Baleshti, M. B. (2017). Land use change detection using remote sensing and GIS.‏ Journal of Environmental Science and Technology, 19(3), 143-157. (in Perssian)
Salar, A., Shahriari, M., Rahdari, V., & Maleki, S. (2024). Investigating the Impact of Land Use and Land Cover Changes on Wetlands Using Satellite Data (Case Study: Jazmorian Wetland). JWSS-Isfahan University of Technology, 28(2), 85-96.‏ (in Perssian)
Soffianian, A. R., Toosi, N. B., Asgarian, A., Regnauld, H., Fakheran, S., & Waser, L. T. (2023). Evaluating resampled and fused Sentinel-2 data and machine-learning algorithms for mangrove mapping in the northern coast of Qeshm island, Iran. Nature Conservation, 52, 1-22.
Tabatabaie, T., & Amiri, F. (2019). Multi-temporal assessment of mangrove forests changes in the coastal areas of Bushehr region based on Landsat satellite imagery. Iranian Journal of Applied Ecology, 8(3), 45-62.‏ (in Perssian)
Vasquez, J., Acevedo-Barrios, R., Miranda-Castro, W., Guerrero, M., & Meneses-Ospina, L. (2024). Determining Changes in Mangrove Cover Using Remote Sensing with Landsat Images: a Review. Water, Air & Soil Pollution, 235(1), 18.
Zanganeh Asadi, M. A., Taghavi Moghadam, E., & Akbari, E. (2017). Evaluation and assessment of changes in forest area Harra (mangrove) Using remote sensing techniques Case Study: Bandar Abbas. Journal of Natural Ecosystems of Iran, 7(4), 17-31. (in Perssian)