1
گروه مرتع و آبخیزداری، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران.
2
گروه کشاورزی، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران.
10.22091/ethc.2025.12691.1054
چکیده
هدف: گیاه دارویی کاکوتی یکی از گیاهان پرکاربرد در طب سنتی ایران است که به ویژه در مناطق جنوبی و مرکزی کشور پراکنش دارد. به منظور بررسی تأثیر مراحل فنولوژیکی بر کمیت اسانس گیاه دارویی کاکوتی کوهی (Ziziphora tenuior)، این پژوهش در مراتع شهرستان بافت انجام شد. مواد و روشها: این پژوهش با استفاده از آزمون t مستقل طراحی و اجرا شد. فاکتور مرحله فنولوژیکی در دو سطح قبل از گلدهی و مرحله گلدهی در نظر گرفته شد. اسانس نمونهها با استفاده از دستگاه کلونجر استخراج و پس از انجام فرآیند آبگیری، دادههای حاصل مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. تجزیه و تحلیل دادهها با استفاده از نرمافزار آماری SPSS و اجرای آزمون T-test در سطح احتمال 01/0 انجام شد. نتایج: بررسی اثر زمان برداشت بر میزان اسانس نشان داد که نمونههای برداشتشده در مرحله قبل از گلدهی دارای میزان اسانس بهمراتب کمتری نسبت به نمونههای برداشتشده در مرحله گلدهی هستند. به گونهای که میزان اسانس در مرحله گلدهی نسبت به قبل از گلدهی بیش از دو برابر افزایش یافت و از 43/0 به 00/1 درصد رسید. نتیجهگیری: نتایج نشان داد با افزایش سن گیاه و انتقال از مرحله قبل از گلدهی به مرحله گلدهی، میزان اسانس بهطور معنیداری افزایش مییابد. این افزایش احتمالاً ناشی از تغییرات فیزیولوژیکی گیاه و افزایش تولید ترکیبات فرار در مرحله گلدهی است.
)