اخوان روفیگر، آزاده؛ باقری، علی؛ جمزاد، زیبا؛ و جلیلی، عادل (1398). جایگاه حفاظتی دو گونه از جنس (Amaryllidaceae) Allium در ایران. طبیعت ایران، 4 (1)، 105-101.
آزاد، رستگار؛ جمزاد، زیبا؛ عادل، جلیلی؛ حسین، معروفی؛ و قادری، هیوا (1399). تعیین جایگاه حفاظتی گونه انحصاریTrifolium kurdistanicum. طبیعت ایران، 5 (4)، 150-145.
اسکندری، مجید؛ ریاضی، برهان؛ شیرزادیان، سعید؛ و مازوجی، علی (1391). بررسی گونههای سرخس در معرض تهدید در استان گیلان و مقایسه طبقهبندی حفاظتی با معیارهای سازمان جهانی حفاظت از طبیعت و منابع طبیعی (IUCN). رستنیها، 13 (1)، 9-1.
بتولی، حسین؛ جمزاد، زیبا؛ و جلیلی، عادل (1397). جایگاه حفاظتی زیرگونهای انحصاری از جنس کُلاه میرحسن از ایران. طبیعت ایران، 3 (1)، 109-100.
پناهی، پریسا؛ و جمزاد، زیبا (1396). جایگاه حفاظتی بلوطهای ایران. طبیعت ایران، 2 (1)، 91-82.
جلیلیان، نسترن؛ نعمتی پیکانی، مصطفی؛ جلیلی، عادل؛ و جمزاد، زیبا (1396). جایگاه حفاظتی گونه انحصاری Zeugandra iranica در ایران. طبیعت ایران، 2(4)، 107-104.
جلیلیان، نسترن؛ نعمتی پیکانی، مصطفی؛ جلیلی، عادل؛ و جمزاد، زیبا (1400). جایگاه حفاظتی گونه انحصاری As tragalus montis-parrowii. طبیعت ایران، 6 (4)، 164-159.
جلیلیان، نسترن؛ نعمتی پیکانی، مصطفی؛ محبی، جواد؛ جمزاد، زیبا؛ و جلیلی، عادل (1397). جایگاه حفاظتی گونه انحصاریSilene parrowiana در ایران. طبیعت ایران، 3 (3)، 106-102.
حاتمی، احمد؛ جعفری، عفت؛ صادقیان، سارا؛ جمزاد، زیبا؛ و جلیلی، عادل (1397). جایگاه حفاظتی گونه انحصاری نخود شیرازی در ایران. طبیعت ایران، 3 (2)، 95-90.
دیناروند، مهری؛ و حمزه، بهنام (1396). جایگاه حفاظتی گاوزبان خوزستانی. طبیعت ایران، 2 (2)، 103-100.
رضایی، جلال؛ زارع مهرجردی، محبوبه؛ مستعلی، حسن؛ و یزدانی، نوید (1398). ارزیابی ریختشناسی و فیتوشیمیایی برخی از جمعیتهای پیازسا در ایران. مجله علوم و فنون باغبانی ایران، 20 (3)، 348-337.
زراعتکار، امین؛ جمزاد، زیبا؛ و جلیلی، عادل (1400). جایگاه حفاظتی گونههایHypericopsis persica Boiss وSalicornia perspolitana Akhani. طبیعت ایران، 6 (3)، 158-153.
زراعتکار، امین؛ شیرمردی، حمزهعلی؛ جلیلیان، نسترن؛ مختارپور، تورج؛ رستگار، آزاد؛ جمزاد، زیبا؛ و جلیلی، عادل (1404). جایگاه حفاظتی گلاستکانی سفید (Campanula candida)، گونه انحصاری کوههای زاگرس. طبیعت ایران، 10 (4)، 106-97.
سلطانی پور، محمدامین؛ جمزاد، زیبا؛ جلیلی، عادل؛ و محمودی، محمد (1399). تعیین جایگاه حفاظتی گونه انحصاریPterocephalus wendelboi. طبیعت ایران، 5 (2)، 121-115.
صفیخانی، کیوان؛ جمزاد، زیبا؛ و جلیلی، عادل (1401). جایگاه حفاظتی گونه Allium breviscapum Stapf (Amaryllidaceae). طبیعت ایران، 7 (3)، 135-127.
عزیزی، نرجس؛ امیرآبادیزاده، حسن؛ و جمزاد، زیبا (1397). بررسی جایگاه حفاظتی گونه انحصاری (Kaviria zehzadii) در ایران. طبیعت ایران، 3 (5)، 100-96.
محبی، جواد؛ جمزاد، زیبا؛ و بخشیخانیکی، غلامرضا (1395). جایگاه حفاظتی شش گونه انحصاری مرزه در ایران. طبیعت ایران، 1 (1)، 79-74.
مرادی، ایوب؛ املشی، مسعود امین؛ خانجانیشیراز، بابا؛ جمزاد، زیبا؛ و جلیلی، عادل (1399). جایگاه حفاظتی گونهLeutea polyscias (Boiss.) M. Pimenov. طبیعت ایران، 5 (5)، 149-143.
References
Akhavan Roofigar, A., Bagheri, A., Jamzad, Z., & Jalili, A. (2019). The conservation status of two Allium (Amaryllidaceae) species in Iran. Iran Nature, 4(1), 101-105. https://doi.org/10.22092/irn.2019.118682 (in Persian)
Azizi, N., Ami Abadizadeh, H., & Jamzad, Z. (2018). The conservation status of Kaviria zehzadii, an endemic species of Iran. Iran Nature, 3(5), 96-100. https://doi.org/0.22092/irn.2018.117773 (in Persian)
Batooli, H., Jamzad, Z., & Jalili, A. (2018). The conservation status of Acantholimon glabratum Assadi subsp. kashanense Batuli & Assadi; A rare and endemic subspecies from Iran. Iran Nature, 3(1), 100-109. https://doi.org/0.22092/irn.2018.116121 (in Persian)
Brullo, C., Minissale, P., Sciandrello, S., & Spampinato, G. (2011). Phytogeographic survey on the endemic vascular flora of the Hyblaean territory (SE Sicily, Italy).
Acta Botanica Gallica, 158(4), 617-631.
https://doi.org/10.1080/12538078.2011.10516299
Dinarvand, M., & Hamzehee, B. (2017). Conservation status of Echium khuzistanicum Mozaffarian. Iran nature, 2(2), 100-103. https://doi.org/10.22092/IRN.2017.111432 (in Persian)
Ergashov, I., Yusupov, Z., Toshtemirov, J., Mamajonov, S., Akbarova, M., Marupov, A., ... & Esankulov, A. (2025a). Evaluating the vulnerability of endangered Allium species (Amaryllidaceae) to climate change in Central Asia. Annals of Oradea University, Biology Fascicle/Analele Universităţii din Oradea, Fascicula Biologie, 32(1), 87-104.
Ergashov, I., Yusupov, Z., Dolatyari, A., Khorasani, M., Eker, I., Turdumatova, N., ... & Tojibaev, K. (2025b). New insights into the molecular phylogeny and biogeographical history of
Allium subgenus
Melanocrommyum (Amaryllidaceae) based on plastome and nuclear sequences.
Plant Diversity,
47, 561e575.
https://doi.org/10.1016/j.pld.2025.04.009
Eskandari, M., Riazi, B., Shirzadian, S., & Mazooji, A. (2012). A study of threatened species of ferns in Gilan province (N Iran) providing a comparison of protective classification of conservation based on IUCN's factors. Rostaniha, 13(1), 1-9. https://doi.org/10.22092/botany.2012.101342 (in Persian)
Fritsch, R. M., & Abbasi, M. (2013). A taxonomic review of Allium subg. Melanocrommyum in Iran. IPK Gatersleben, Gatersleben. (pp. 213).
GBIF. (2026)
. Global Biodiversity Information Facility. Available from:
https://www.gbif.org/ (accessed: 20 March 2026).
Ghorbanalizadeh, A., & Akhani, H. (2022). Plant diversity of Hyrcanian relict forests: An annotated checklist, chorology and threat categories of endemic and near endemic vascular plant species.
Plant Diversity,
44(1), 39-69.
https://doi.org/10.1016/j.pld.2021.07.005
Ghorbanpour, M., & Varma, A. (2017). Medicinal Plants and Environmental Challenges. Springer International Publishing, Switzerland. (pp. 411).
Hatami, A., Jafari, E., Sadeghian, S., Jamzad, Z., & Jalili, A. (2018). The conservation status of Cicer stapfianum Rech. f., an endemic species in Iran. Iran Nature, 3(2), 90-95. https://doi.org/10.22092/irn.2018.116441 (in Persian)
Hosseinzadeh, H., Saeidi Mehrvarz, Sh., & Shahin, Z. (2009). Scape anatomy of
Allium (Alliaceae) in Iran and its systematic application.
Thaiszia Journal Botany, 19, 37-45.
http://www.bz.upjs.sk/thaiszia/index.html
Ijbari, H., Vaezi, J., Behroozian, M., & Ejtehadi, H. (2025). Impact of climate change on the distributional potential of the endemic species
Tamarix dubia Bunge and conservation implications for the Irano‐Turanian Region.
Ecology and Evolution,
15(8), e71877.
https://doi.org/10.1002/ece3.71877
IUCN Standards and Petitions Committee. (2024). Guidelines for Using the IUCN Red List Categories and Criteria, Version 16. Prepared by the Standards and Petitions Committee. Available from:
www.iucnredlist.org/documents/RedListGuidelines .pdf (accessed: 20 March 2026).
Jalili, A., & Jamzad, Z. (1999). A preliminary survey of endemic, rare and endangered plant Species in Iran.
Research Institute of Forests and Rangelands IR, 759. https://doi.org/
10.2307/4118796
Jalilian, N., Nemati Paykani, M., Jalili, A., & Jamzad, Z. (2021). The conservation status of the endemic species Astragalus montis-parrowii. Iran Nature, 6(4), 159-164. https://doi.org/0.22092/irn.2021.355235 (in Persian)
Jalilian, N., Nemati Peikani, M., Mohebi, J., Jamzad, Z., & Jalili, A. (2018). The conservation status of Silene parrowiana: an endemic species in Iran. Iran Nature, 3(3), 102-106. https://doi.org/10.22092/irn.2018.116789 (in Persian)
Jalilian, N., Nemati Peykani, M., Jalili, A., & Jamzad, Z. (2017). The conservation status of Zeugandra iranica, an endemic species of Iran. Iran Nature, 2(4), 104-107. https://doi.org/10.22092/irn.2017.113388 (in Persian)
Khajoei Nasab, F., Mehrabian, A., Mostafavi, H., & Neemati, A. (2022). The influence of climate change on the suitable habitats of
Allium species endemic to Iran.
Environmental Monitoring and Assessment,
194(3), 169.
https://doi.org/10.1007/s10661-022-09793-0
Khalvati, S., Talebi, A., Doostmohammadi, M., Schneeweiss, G. M., & Noroozi, J. (2025). A new red list of endemic vascular plants of iran identifies a high proportion of threatened species and major conservation gaps.
Ecology and Evolution,
15(11), e72394.
https://doi.org/10.1002/ece3.72394
Khorasani, M., Naqinezhad, A., & Mirtadzadini, M. (2024). Untangling the taxonomy of Rorida (Cleomaceae) in Iran1. Annals of the Missouri Botanical Garden, 109(1), 148-162. https://doi.org/10.3417/2024881
Le Breton, T. D., Zimmer, H. C., Gallagher, R. V., Cox, M., Allen, S., & Auld, T. D. (2019). Using IUCN criteria to perform rapid assessments of at-risk taxa.
Biodiversity and Conservation,
28(4), 863-883.
https://doi.org/10.1007/s10531-019-01697-9
Ludovicy, S., Noroozi, J., Semenchuk, P., Moser, D., Wessely, J., Talebi, A., & Dullinger, S. (2022). Protected area network insufficiently represents climatic niches of endemic plants in a Global Biodiversity Hotspot.
Biological Conservation,
275, 109768.
https://doi.org/10.1016/j.biocon.2022.109768
Manes, S., Costello, M. J., Beckett, H., Debnath, A., Devenish-Nelson, E., Grey, K. A., ... & Vale, M. M. (2021). Endemism increases species' climate change risk in areas of global biodiversity importance.
Biological Conservation,
257, 109070.
https://doi.org/10.1016/j.biocon.2021.109070
Mehrabian, A., & Rad, M. A. (2021). Distribution patterns and priorities for conservation of Iranian Endemic Monocots: determining the Areas of Endemism (AOEs).
Journal of Wildlife and Biodiversity,
5(2), 69-87.
https://doi.org/10.22120/jwb.2020.136616.1188
Minev-Benzecry, S., & Daru, B. H. (2024). Climate change alters the future of natural floristic regions of deep evolutionary origins.
Nature Communications,
15(1), 9474.
https://doi.org/10.1038/s41467‑024‑53860‑8
Moat, J., & Bachman, S. (2016). rCAT: Species Conservation Assessment tools in R: Introduction and tutorials. Available from:
https://rdrr.io/cran/rCAT/ (accessed: 20 March 2026).
Mohebi, J., Jamzad, Z., & Bakhshi Khaniki, G. (2016). The conservation status of six endemic Satureja species in Iran. Iran Nature, 1(1), 79-74. http://doi.org/10.22092/irn.2016.107533 (in Persian)
Moradi, A., Amin Amlashi, M., Khanjani Shiraz, B., Jamzad, Z., & Jalili, A. (2020). The conservation status of Leutea polyscias (Boiss.) M. Pimenov. Iran Nature, 5(5), 143-149. http://doi.org/10.22092/irn.2020.122860 (in Persian)
Moradi, H., Noroozi, J., & Fourcade, Y. (2025). Plant endemic diversity in the Irano-Anatolian global biodiversity hotspot is dramatically threatened by future climate change.
Biological Conservation,
302, 110963.
https://doi.org/10.1016/j.biocon.2024.110963
Noroozi, J. (2020). Plant biogeography and vegetation of high mountains of Central and South-West Asia. Springer International Publishing, Switzerland. (pp. 360).
Noroozi, J., Talebi, A., Doostmohammadi, M., Manafzadeh, S., Asgarpour, Z., & Schneeweiss, G. M. (2019). Endemic diversity and distribution of the Iranian vascular flora across phytogeographical regions, biodiversity hotspots and areas of endemism.
Scientific Reports, 9(1), 12991.
https://doi.org/10.1038/s41598-019-49417-1.
Noroozi, J., Talebi, A., Doostmohammadi, M., Rumpf, S. B., Linder, H. P., & Schneeweiss, G. M. (2018). Hotspots within a global biodiversity hotspot-areas of endemism are associated with high mountain ranges.
Scientific Reports, 8(1), 10345.
https://doi.org/10.1038/s41598-018-28504-9
Rahnama, F., Naderi, R., Amirahmadi, A., Noroozi, J., Mahmoodi, M., & Mirtadzadini, M. (2024). A botanical expedition in Eastern Alborz (Iran): rare plant species and assessing their conservation status.
Phytotaxa, 642(1), 1–20.
https://doi.org/10.11646/phytotaxa.642.1.1
Rastegar, A., Jamzad, Z., Jalili, A., Maroofi, H., & Ghaderi, H. (2020). Conservation status of Trifolium kurdistanicum, an endemic species of Iran. Iran Nature, 5(4), 145-150. http://doi.org/0.22092/irn.2020.122542 (in Persian)
Rezaei, J., Zare Mehrjerdi, M., Mastali, H., Yazdani, N. (2019). Morphological and phytochemical evaluation in some populations of Allium from Iran. Iranian Journal of Horticultural Science and Technology, 20(3), 337-348 (in Persian)
SafiKhani, K., Jamzad, Z., & Jalili, A. (2022). The conservation status of Allium breviscapum Stapf. Iran Nature, 7(3), 127-135. http://doi.org/10.22092/irn.2022.358586 (in Persian)
Santos, I. B., Araujo, H. F., & Santo-Silva, E. E. (2026). Climate change threatens species richness and phylogenetic diversity of endemic woody plants in Caatinga dry forest.
Journal of Arid Environments,
233, 105549.
https://doi.org/10.1016/j.jaridenv.2026.105549
Sękiewicz, K., Salvà-Catarineu, M., Walas, Ł., Romo, A., Gholizadeh, H., Naqinezhad, A., ... & Boratyński, A. (2024). Consequence of habitat specificity: a rising risk of habitat loss for endemic and sub-endemic woody species under climate change in the Hyrcanian ecoregion.
Regional Environmental Change,
24(2), 68.
https://doi.org/10.1007/s10113-024-02222-7
Soltanipour, M. A., Jamzad, Z., Jalili, A., & Mahmoodi, M. (2020). The conservation status of Pterocephalus wendelboi, an endemic species of Iran. Iran Nature, 5(2), 115-121. http://doi.org/10.22092/irn.2020.121638 (in Persian)
Yavarian, B., Safaeian, L., Zolfaghari, B., Etebari, M., & Sharifi, H. (2020). Acute, Sub-acute and Cell Toxicity of Allium elburzense Bulb Hydroalcoholic Extract. Research Journal of Pharmacognosy (RJP), 7(3), 65-75. https://doi.org/10.22127/rjp.2020.216819.1552
Zeraatkar, A., Jamzad, Z., & Jalili, A. (2021). The conservation status of Hypericopsis persica Boiss. and Salicornia perspolitana Akhani. Iran Nature, 6(3), 153-158. http://doi.org/10.22092/irn.2021.354224 (in Persian)
Zeraatkar, A., Shirmardi, H., Jalilian, N., Mokhtarpour, T., Rastegar, A., Jamzad, Z., & Jalili, A. (2025). The conservation status of Campanula candida, an endemic species of the Zagros Mountains. Iran Nature, 10(4), 97-106. http://doi.org/10.22092/irn.2025.368109 (in Persian)
Zolfaghari, B., Shokoohinia, Y., Ramezanlou, P., Sadeghi, A., Mahmoudzadeh, M., & Minaiyan, M. (2012). Effects of methanolic and butanolic fractions of Allium elburzense Wendelbo bulbs on blood glucose level of normal and STZ-induced diabetic rats. Research Journal of Pharmacognosy (RJP), 7(4), 201-207.
)