گروه آموزشی علم اطلاعات و دانششناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه قم، قم، ایران
10.22091/ethc.2026.13983.1069
چکیده
هدف: توجه به حقوق بینالملل محیط زیستمیتواند در حفاظت از کره زمین و مقابله با مخاطرات احتمالی پیشروی آن مؤثر باشد. هدف پژوهش حاضر، شناسایی ساختار علمی، روندهای موضوعی و بازیگران کلیدی حوزه حقوق بینالملل محیط زیست از طریق ترسیم نقشه علمی و تحلیل تولیدات علمی در پایگاه وبآوساینس (Web of Science) است. این تحلیل به درک پویاییهای این حوزه و آشکارسازی شکافهای پژوهشی موجود کمک میکند. مواد و روشها: پژوهش حاضر از نوع کاربردی با رویکرد علم سنجی است. جامعهی آماری پژوهش شامل 789 مدرک در پایگاه وبآوساینس است. برای تجزیه و تحلیل دادهها و ترسیم نقشههای علمی، از نرمافزارهای Excel، VOSveiwer و Ucinet استفاده شد. نتایج: یافتهها نشان داد که تولیدات علمی در سالهای مختلف با نوساناتى همراه بوده، اما در مجموع روند رشد مثبت و افزایشى داشته است. بر اساس یافتهها ایالات متحده آمریکا با 125 مدرک، دانشگاه لندن با 25 مدرک و نویسنده Kotzé L.J با 17 مدرک به عنوان فعالترین کشور، سازمان و نویسنده شناخته شدند. بررسی تحلیل خوشهای کلیدواژهها نشان داد که این حوزه شامل 7 خوشه اصلی است و کلیدواژههای climate change و environment، پس از کلیدواژه international environmental law، دارای بیشترین بسامد بودند. نتیجهگیری: با توجه به سابقه طولانی مطالعات حقوق بینالملل محیط زیست و جلب توجه جامعه جهانی به مسائل زیستمحیطی، تولیدات علمی در این زمینه روند افزایشی داشته است؛ همچنین انتظار میرود در آینده آثار بیشتری در پیوند با بخشهای مختلف مانند اقتصاد، تجارت، تکنولوژی و سیاست در حوزه حقوق بینالملل محیط زیست نگاشته شود.
)