هسته زیست قوم شناسی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران
10.22091/ethc.2025.13705.1067
چکیده
هدف: هدف مطالعهی حاضر، ارائهی مجموعهای از اطلاعات مردمگیاهشناسی و معرفی گونههای دارویی پرکاربرد در جوامع بومی استانهای خراسان (شمالی، رضوی و جنوبی) است. مواد و روشها: در ابتدا، اطلاعات مردمگیاهشناسیِ مرتبط با گیاهان دارویی در نقاط مختلف استانهای خراسان به روش تحقیق اسنادی و بر پایهی مطالعات موجود گردآوری شد. سپس با استفاده از دادههای بهدستآمده، گونههای پرتکرار شناسایی و رایجترین بخشهای گیاهی مورد استفاده، مناسبترین شیوههای کاربرد آنها و مهمترین بیماریهای هدف بررسی شدند. نتایج: بررسی اطلاعات مردمگیاهشناسیِ ۲۸ گونهی گیاهی پرکاربرد نشان داد که این گونهها بیشترین فراوانی را در خانوادههای کاسنیان و نعنائیان دارند. برگ، پرکاربردترین بخش گیاهی بوده و جوشاندن و دمکردن، رایجترین روشهای مصرف هستند. همچنین سرماخوردگی، عفونتهای ریوی و اختلالات گوارشی، مهمترین بیماریهای هدف در کاربرد این گیاهان دارویی به شمار میروند. نتیجهگیری: تحلیل مطالعات مردمگیاهشناسی و گردآوری مجموعهای از اطلاعات مربوط به گونههای گیاهی پرکاربرد، توان بالقوهی منطقهی مورد مطالعه را از نظر ذخایر ژنتیکی گیاهان دارویی آشکار میسازد و زمینهای مناسب برای ارائهی طرحهای اشتغالزایی و برنامهریزی فعالیتهای پژوهشی فراهم میکند. این امر میتواند به بهرهگیری مؤثر از دانش بومی استانهای خراسان در تولید فرآوردههای دارویی منجر شود.
)