نعلبندی و بیماری‌های سُم اسب: مطالعه‌ای تطبیقی در تاریخ دامپزشکی

ریاحی نژاد, مرضیه; شایق, جلال; عباس بیگی, بابک

doi:10.22091/ethc.2026.13600.1066

نعلبندی و بیماری‌های سُم اسب: مطالعه‌ای تطبیقی در تاریخ دامپزشکی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ گروه تاریخ . دانشگاه اصفهان. اصفهان، ایران

² گروه دامپزشکی ، دانشکده دامپزشکی و کشاورزی ،داتشگاه آزاداسلامی ، واحد شبستر، ایران

³ دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، بیمارستان آیت اله طالقانی،واحد آزمایشگاه، کرمانشاه، ایران

10.22091/ethc.2026.13600.1066

چکیده

هدف: نقش نعل‌بندان در حفظ سلامت اندام‌های حرکتی اسب، به‌ویژه در پیشگیری و درمان بیماری‌های سُم، یکی از جنبه‌های تاریخ دامپزشکی است که کمتر مورد توجه قرار گرفته است. این مقاله با تحلیل منابع تاریخی فارسی و عربی، از جمله فرس‌نامه قیم نهاوندی، کامل‌الصناعتین و اوصاف الخیل، و تطبیق آن‌ها با متون تخصصی فرانسوی و آلمانی، از جمله آثار فیاشی، مورکرافت، لافوس و رساله Hufbeschlag der Pferde، به بازشناسی جایگاه نعل‌بندان به‌عنوان یکی از اصناف درمانگر، ابزارهای فنی آنان و نقش آن‌ها در شکل‌گیری دانش دامپزشکی می‌پردازد. همچنین، در کنار تحلیل آسیب‌های سُم، نعل‌بندی درمانی و ابزارشناسی تاریخی، تحول آموزش نعل‌بندی در مدارس دامپزشکی اروپا و ارتباط آن با میراث مکتوب اسلامی ـ ایرانی نیز بررسی می‌شود.
مواد و روش‌ها: ین پژوهش با رویکردی کیفی و با بهره‌گیری از روش‌های تلفیقی، در چارچوب مطالعات تاریخی ـ تطبیقی، پژوهش کتابخانه‌ای و مردم‌نگاری علمی انجام شده است.
نتایج: در این مقاله، مفاهیم و اصطلاحات اختصاصی مرتبط با بیماری‌های سُم در اسب، جایگاه تشخیصی نعل‌بندان در دامپزشکی سنتی و نوین، و نیز برخی از مفاهیم رایج در سنت‌های بزرگ دامپزشکی تحلیل، تفسیر و به‌صورت انتقادی بررسی شده‌اند.
نتیجه‌گیری: یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که نعل‌بندی، بسیار فراتر از یک مهارت ساده آهنگری، بخشی مهم از دانش تشخیص و درمان اختلالات حرکتی در اسب بوده است. توجه به میراث علمی و عملی نعل‌بندان، بازنگری در آموزش‌های دامپزشکی، و مستندسازی ابزارها، روش‌ها و نظام‌های طبقه‌بندی سنتی می‌تواند به احیای بخشی از هویت حرفه‌ای این حوزه و شناخت بهتر سیر تحول دانش دامپزشکی کمک کند.

کلیدواژه‌ها