بررسی پرمصرف‌ترین گیاهان دارویی خریداری‌شده از عطاری‌های شهر سمنان به منظور شناسایی گیاهان نیازمند حفاظت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه علوم گیاهی، دانشکده زیست‌شناسی، دانشگاه دامغان، دامغان، ایران

2 گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران

10.22091/ethc.2023.9504.1001

چکیده

امروزه با توجه به علاقه روزافزون بشر به گیاهان دارویی اطلاعات در مورد این گیاهان رو به افزایش است. فروشندگان گیاهان دارویی افرادی هستند که به‌طور مستقیم با گیاهان دارویی و با افراد آگاه و ناآگاه در زمینه گیاهان دارویی در ارتباط هستند. بنابراین، آن‌ها می‌توانند نقش برجسته‌ای در انتقال اطلاعات مربوط به گیاهان دارویی و روش‌های مصرف، خواص آن‌ها و معرفی گیاهان نیازمند حفاظت بر عهده داشته باشند. نتایج این مطالعه نشان داد از میان 14 عطاری مورد بررسی در شهر سمنان 57% فروشندگان مرد و در بازه سنی 30 الی 40 سال (43%) بوده‌اند. اکثراً دیپلمه (43%) و 57% کمتر از 5 سال در این حرفه سابقه داشتند. شغل فروش گیاهان دارویی در 43% فروشندگان به صورت اجدادی بوده است. در مجموع 70 گونه گیاهی توسط پرسشنامه‌ها معرفی شدند که از این تعداد 36 گونه گیاهی متعلق به خانواده‌های Lamiaceae و Apiaceae بودند. بیشترین گیاه مورد استفاده مردم زیره بوده‌است. مردم شهر سمنان بیشتر برای درمان ناراحتی‌های گوارشی به عطاری‌ها مراجعه کرده‌اند. قسمت‌های هوایی گونه‌های جمع‌آوری‌شده شامل برگ، گل، دانه و میوه بیشتر مورد استفاده قرار گرفته‌اند و رایج‌ترین توصیه فروشندگان برای نحوه استفاده از گیاهان دارویی، جوشانده می‌باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


جلیلی، عادل؛ و جم زاد، زیبا (1399). تنوع گیاهی ایران، ظرفیت‌ها و تهدیدها. طبیعت ایران،  5 (3)، 3-4.
حاج رسولی‌ها، شادی (1396). مروری بر درمان بیماری دیابت از دیدگاه طب سنتی. کنفرانس بین‌المللی علوم کشاورزی، گیاهان دارویی و طب سنتی، مشهد. دانشگاه پیام نور خراسان رضوی.
حسینی، زهره؛ فیضی، حسن؛ و مرادی، روح اله (1396). بررسی عرضه و مصرف گیاهان دارویی در عطاری‌های شهر شیراز. طب سنتی اسلام و ایران، ۸ (۱)، ۱۲۳-۱۳۳.
رشیدی، شمس اله؛ فرجی، هوشنگ؛ جهانبین، داریوش؛ میرفردی، اصغر (1390). ارزیابی میزان آگاهی، اعتقاد و عملکرد مردم شهر یاسوج، نسبت به گیاهان دارویی. گیاهان دارویی، ۱۱ (۴۱)، ۱۷۷-۱۸۴.
رضایی، آرزو (1396). بررسی جایگاه پزشکی سنتی ایران و تاریخچه آن در پژوهش‌های ایرانی گیاهان دارویی. تاریخ پزشکی، 9 (32)، 71-84.
سعادتی، راضیه؛ ستاریان، علی؛ دانشور، ابوالفضل؛ امینی، الهام؛ و نصراللهی، فاطمه سادات (1401). بررسی عرضه و مصرف گیاهان دارویی موجود در عطاری‌های شرق استان گلستان. تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران، 38 (2)، 332-344.
عامریان، معصومه؛ ملک حسینی، افسانه؛ شهرییان، سوره (1398). مطالعه‌ی وضعیت عطاری‌های شهرستان‌های آذربایجان غربی با تأکید بر مشکلات و چالش‌های پیش رو. تحقیقات نظام سلامت حکیم، ۲۲ (۴)، ۳۶۳-۳۷۰.
عشایری، ندا؛ عباسیان، علیرضا؛ جانبخش، سحر؛ شیبانی، سمیرا؛ سوداگری، فائزه؛ و مینایی، محمد باقر (۱۳۹۱). شایع‌ترین گیاهان دارویی مورد خریداری از عطاری‌ها در شهر تهران در سال 1387. طب سنتی اسلام و ایران، 3(4)، 477-482.
فرزانه، مریم؛ امیراحمدی، عاطفه؛ پوزش، وحید؛ و سلیمی، فاطمه (1400). بررسی تنوع فیتوشیمیایی و خواص آنتی‌اکسیدانی عصارة جمعیت‌های مختلف گیاه دارویی Perovskia abrotanoides Kar. در حوضه البرز شرقی. اکوفیتوشیمی گیاهان دارویی، 9 (3)، 16-28.
فیاضی پور، دلیر؛ قربانی جاوید، مجید؛ و حسینی فرد، مرجان السادات (1395). مطالعه‌ میدانی میزان مصرف گیاهان دارویی و تعیین سطح دانش و ویژگی‌های حرفه‌ای عرضه‌کنندگان این گیاهان در شهر سنندج. طب سنتی اسلام و ایران، ۷ (۳)، ۳۳۹-۳۴۸.
نادری، فاطمه؛ نژادسبزی، پروانه؛ و رسولیان، بهرام (1388). بررسی عرضه و مصرف گیاهان دارویی موجود در عطاری‌های استان لرستان در سال ۱۳۸۷. یافته، ۱۱ (۵)، ۵۷-۶۳.
Abdullahi, A. A. (2011). Trends and challenges of traditional medicine in Africa. African Journal of Traditional, Complementary and Alternative Medicines8(5S).
Abedi, M., Panahi, J., Sattarian, A., & Habibi, M. (2016). April. Ethnobotanical study of medicinal plants of Gheregh Ghoinik in Jargalan of North Khorasan province. In The First National Conference of Aromatic and Medicinal Herbs, Gonbad Kavous University (Vol. 20).
Ahad, B., Shahri, W., Rasool, H., Reshi, Z. A., Rasool, S., & Hussain, T. (2021). Medicinal plants and herbal drugs: An overview. Medicinal and Aromatic Plants: Healthcare and Industrial Applications,1-40.
Amerian, M., & Sore, S. (2019). Studying the Spicery Situation in West Azerbaijan Cities with Emphasis on the Problems and Challenges Ahead. Hakim Research Journal22(4), 363-370. (in Persion)
Ashayeri, N., Abbassian, A. R., Janbakhsh, S., Sheibani, S., Sodagari, F., & Minaie, M. B. (2013). The more prevalent medicinal herbs which have been purchased from herbal medicine stores in Tehran, 2008. Journal of Islamic and Iranian Traditional Medicine3(4), 477-482. (in Persion)
Astutik, S., Pretzsch, J., & Ndzifon Kimengsi, J. (2019). Asian medicinal plants’ production and utilization potentials: A review. Sustainability11(19), 5483.
Farzaneh, M., Amirahmadi, A., Poozesh, V., & Salimi, F. (2021). Study on phytochemical diversity and antioxidant properties of extracts from different populations of Perovskia abrotanoides Kar. in Eastern Alborz. Eco-phytochemical Journal of Medicinal Plants9(3), 6-28. (in Persion)
Fayazipour, D., Ghorbani Javid, M., & Hosseinifard, M. S. (2016). The field study in the use of medicinal plants and to determine knowledge level and professional features of herbal vendors in the Sanandaj city. Journal of Islamic and Iranian Traditional Medicine7(3), 339-348. (in Persion)
Ghahremaninejad, F., & Nejad Falatoury, A. (2016). An update on the flora of Iran: Iranian angiosperm orders and families in accordance with APG IV. Nova Biologica Reperta, 3(1), 80-107.
Hajrasouliha, Sh. (2018). The treatment of diabetes from the perspective of traditional medicine. The International Conference on Agricultural Science Medicinal Plants and Traditional Medicine, Mashhad. (in Persion)
Hosseini, Z., Feizi, H., & Moradi, R. (2017). Assessing supply and demand of medicinal plants in Shiraz apothecaries. Journal of Islamic and Iranian Traditional Medicine8(1), 123-133. (in Persion)
Hussein, R. A., & El-Anssary, A. A. (2019). Plants secondary metabolites: the key drivers of the pharmacological actions of medicinal plants. Herbal Medicine1(3), 11-30.
Jalili, A., & Jamzad, Z. (2020). Iran's plant diversity, capacities and threats. Iran Nature, 5(3), 3-4. (in Persion)
Naderi, F., Nejadsabzi, P., & Rasolian, B. (2010). Survey on supply and demand of medicinal plants in Lorestan province groceries. Yafte Journal of Medical Scienes (YJMS), 11(5), 57-63. (in Persion)
Polat, R. (2019). Ethnobotanical study on medicinal plants in Bingöl (City center) (Turkey). Journal of Herbal Medicine16, 100211.
Rashidi, S., Farajee, H., Jahanbin, D., & Mirfardi, A. (2012). Evaluation of knowledge, belief and operation of Yasouj people towards pharmaceutical plants. Journal of Medicinal Plants11(41),177-184. (in Persion)
Rezaei, A. (2017). A survey on the situation of traditional Iranian medicine and its history in Iranian herbal research. Medical History Journal9(32), 71-84. (in Persion)
Saadati, R., Sattarian, A., Daneshvar, A., Amini, E., & Nasrollahi, F. (2022). Study on supply and consumption of medicinal plants in perfumeries of Eastern Golestan province. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants Research38(2), 332-344. (in Persion)
Sewell, R. D., & Rafieian-Kopaei, M. (2014). The history and ups and downs of herbal medicine usage. Journal of Herbmed Pharmacology3(1), 1-3.
Smith-Hall, C., Larsen, H. O., & Pouliot, M. (2012). People, plants and health: a conceptual framework for assessing changes in medicinal plant consumption. Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine8, 1-11.
Yuan, H., Ma, Q., Ye, L., & Piao, G. (2016). The traditional medicine and modern medicine from natural products. Molecules21(5), 559.
Zerabruk, S., & Yirga, G. (2012). Traditional knowledge of medicinal plants in Gindeberet district, Western Ethiopia. South African Journal of Botany78, 165-169.