آیرین، پاملا اریکسن (1397). قومپزشکی: مروری بر فرهنگها و خردهفرهنگهای پزشکی. ترجمۀ انیس صائب. تهران: نشر فرهامه.
اکبرزاده، تهمینه؛ شمس اردکانی، محمدرضا؛ کریمپور رزکناری، الهه؛ واحدی مزدآبادی، نیره؛ سعیدی، مینا؛ جهانبخش، شکوفه؛ و همکاران (1395). بررسی آشها و شورباها جهت پیشگیری از ابتلا به بیماریها از دیدگاه طب سنتی ایران. طب مکمل، 6 (2)، 1535-1548.
امراللهی جلالآبادی، امیررضا؛ فروزه، محمدرحیم؛ بارانی، حسین؛ و یگانه، حسن (1399). مطالعۀ دانش بومی گیاهان مورد استفادۀ بهرهبرداران در مراتع گوغر بافت استان کرمان. دانشهای بومی ایران، 7 (14)، 369-424.
امیدی نوبیجار، مائده؛ بارانی، حسین؛ فروزه، محمدرحیم؛ و عابدی سروستانی، احمد (1405). دانش پردازش و نگهداری خوراک در نظام غذایی سنتی استان گیلان. پژوهشهای زیستقومشناسی و توسعۀ پایدار، 1 (1)، 1-30.
بارت، استنلی (1387). نظریه و روش در انسانشناسی برای دانشجویان. ترجمۀ شاهده سعیدی. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی.
بازگیر، احمد؛ نمیرانیان، منوچهر؛ و عاطفی همت، محمد (1394). گیاهمردمنگاری برودار در منطقۀ کاکاشرف شهرستان خرمآباد. دانشهای بومی ایران، 2 (3)، 179-222.
بازگیر، احمد؛ و پورهاشمی، مهدی (1400). گیاهمردمنگاری گیاهان خودروی منطقۀ بسطام از شهرستان سلسله، استان لرستان. دانشهای بومی ایران، 8 (15)، 85-158.
برومبرژه، کریستین (1393). عادات غذایی و مرزهای فرهنگی در شمال ایران. در مهرداد عربستانی (مترجم)، ما همانی هستیم که میخوریم: فرهنگهای آشپزی در خاورمیانه (صص. 312-342). تهران: فرهامه.
بهمنش، بهاره؛ محبی، رجبعلی؛ میردیلمی، زهره؛ حاجیلی دوجی، آیسن؛ و توان، منیژه (1401). دانش بومی گیاهان سمی و دارویی برای دام در بین بهرهبرداران ترکمن مراتع قشلاقی مراوه تپه، استان گلستان. دانشهای بومی ایران، 9 (17)، 289-320.
بیتس، دانیل؛ و پلاگ، فرد (1385). انسانشناسی فرهنگی. ترجمۀ محسن ثلاثی. تهران: نشر علمی.
جمشیدی، رضا؛ نجاریمقدم، احمد؛ و پرورنده، حسن (1400). سند توسعۀ شهرستان ششتمد. مشهد: سازمان مدیریت و برنامهریزی استان خراسان رضوی.
حسینی، مروارید؛ فروزه، محمدرحیم؛ و بارانی، حسین (1397). دانش بومی جوامع محلی پیرامون گیاهان خوراکی خودرو در مراتع زبرخان نیشابور. دانشهای بومی ایران، 5 (9)، 43-96.
خالقی، باقر؛ عاطفیهمت، محمد؛ شامخی، تقی؛ و شیروانی، انوشیروان (1394). دانش اکولوژیک سنتی مردم محلی از خواص دارویی گیاهان علفی و بوتهای در حوزۀ ایلگنه چای ارسباران. دانشهای بومی ایران، 2 (4)، 203-234.
دادرسی سبزوار، ابوالقاسم؛ و نیککامی، داود (1396). اثر اجرای کاربری بهینۀ اراضی و اعمال شیوههای صحیح مدیریتی در حوزۀ آبخیز ششتمد خراسان رضوی بر کاهش فرسایش خاک و افزایش درآمد. مهندسی و مدیریت آبخیز، 9 (1)، 71-86.
دهخدا، علیاکبر (1336الف). لغتنامه (حرف ق). تهران: نشر سیروس.
دهخدا، علیاکبر (1336ب). لغتنامه (حرف ک- کاخ هشتبهشت). تهران: نشر سیروس.
دیفرخش، سیده معصومه؛ بارانی، حسین؛ و پوررضایی، جواد (1393). قومگیاهشناسی گیاهان غیرعلوفهای منطقۀ دلی کما (درهای کوهستانی در زاگرس مرکزی). فصلنامۀ علوم اجتماعی، 21 (67)، 153-205.
دور، سمیه؛ و قوام، منصوره (1395). بررسی دانش بومی کاربردهای درمانی مومنایی (مطالعه موردی: شهرستان بهبهان). دانشهای بومی ایران، 3 (5)، 153-172.
رضوی، منصوره (1394). دانش بومی استفاده از گیاهان خودرو در شمال شرق خوزستان: مطالعه موردی شهرستان ایذه. دانشهای بومی ایران، 2 (3)، 102-140.
سلیمی مؤید، سلیم (1390). نقش گیاهان در درمان بیماریهای انسانی بین کرمانجهای خراسان. تاریخ پزشکی، 3 (6)، 161-192
عارفزاده، محمدامین؛ عباسی، حسیننژاد؛ و خورشیدی، محمدتقی (1390). استانشناسی خراسان رضوی. تهران: شرکت چاپ و نشر کتابهای درسی ایران.
عموآقایی، ریحانه (1385). تأثیر نور، مدتزمان سرمادهی و سن بذر بر جوانهزنی بذرهای کما (Ferula ovina). مجلۀ تولید و فرآوری محصولات زراعی و باغی، 10 (3)، 289-297.
عمید، حسن (1372). فرهنگ عمید (جلد اول). تهران: نشر امیرکبیر.
فرهادی، مرتضی (1385). گیاهمردمنگاری با چکیده و نمونههایی از گیاهمردمنگاری گیاهان خودروی کمره. فصلنامۀ علوم اجتماعی، 13 (34-35)، 41-96.
فرهادی، مرتضی (1405). نگاهی گیاهمردمشناختی در قلمروی رویشی گیاه جیغالاسمک (جوغاسم) در ایران. پژوهشهای زیستقومشناسی و توسعۀ پایدار، 1 (1)، 1-40.
فکوهی، ناصر (1385). پارههای انسانشناسی. تهران: نشر نی.
فکوهی، ناصر (1393). تاریخ اندیشه و نظریههای انسانشناسی. تهران: نشر نی.
فروزه، محمدرحیم؛ حشمتی، غلامعلی؛ و بارانی، حسین (1395). دانش سنتی بهرهبرداری از گیاهان خودرو در تهیۀ خوراک (نمونه موردی: عشایر مرتع دیلگان). دانشهای بومی ایران، 3 (5)، 23-58.
قوام، منصوره؛ جیحونی نایینی، حدیثه؛ و کیانیسلمی، صدیقه (1394). دانش سنتی و بومی کاربرد گیاهان دارویی در شهرستان نایین. دانشهای بومی ایران، 2 (4)، 177-201.
کریمیان، وحید؛ سپهری، عادل؛ و بارانی، حسین (1395). واکاوی دانش بومی پیرامون گیاه گَنَبو (آنغوزه) در مراتع زاگرسی (مطالعه موردی: تنگ سرخ، استان کهگیلویه و بویراحمد). دانشهای بومی ایران، 4 (6)، 1-52.
کمکی، امانمحمد؛ بارانی، حسین؛ و شریفیانبهرمان، ابوالفضل (1394). دانش بومی مردم ترکمن دربارۀ قارچ دنبلان صحرایی. دانشهای بومی ایران، 2 (3)، 67-101.
کیاسی، یاسمن؛ فروزه، محمدرحیم؛ میردیلمی، سیده زهره؛ و نیکنهاد، حمید (1398). گیاهمردمنگاری گونههای خوراکی، دارویی و صنعتی مرتع خوشییلاق استان گلستان. دانشهای بومی ایران، 6 (11)، 151-204.
لاوری، نرگس؛ قاسمی، مجتبی؛ و نبیپور، ایرج (1396). اتنوفارماکولوژی گیاهان دارویی جنوب غربی کوه مَند. طب جنوب، 20 (4)، 380-398.
محتشم، حسن (1373). فرهنگنامۀ بومی سبزوار. سبزوار: دانشگاه آزاد اسلامی واحد سبزوار.
محمدی، غلامرضا؛ و علیها، مسعود (1368). مطالبی پیرامون باریجه. تهران: انتشارات مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع.
مظفریان، ولیالله (1391). شناخت گیاهان دارویی و معطر ایران. تهران: فرهنگ معاصر.
مظفریان، ولیالله (1399). نگاهی به گیاهان تیرۀ چتریان در ایران و ارزش و اهمیت آنها (جنسهای تکگونه، کاربردها و مصارف، پراکندگی جغرافیایی، گونههای انحصاری). طبیعت ایران، (44)، 43-67.
مقصودی، منیژه؛ و پارساپژوه، سپیده (1390). گیاهقومشناسی منطقۀ پسقلعه در شمال شهر تهران. پژوهشهای انسانشناسی ایران، (2)، 137-161.
مقصودی، منیژه؛ و صالحی، پروین (1393). گیاهقومشناسی منطقۀ اوان. فصلنامۀ علوم اجتماعی، (67)، 243-273.
میردیلمی، سیده زهره؛ حشمتی، غلامعلی؛ و بارانی، حسین (1393). مطالعۀ اتنوبوتانی و اتنواکولوژی گونههای دارویی کچیک (مطالعه موردی: مراتع کچیک در شمال شرق استان گلستان). دانشهای بومی ایران، (2)، 129-154.
صلواتینیک، صدیقه؛ سعادت، سعید؛ و علامه، سیدمحسن (1399). بررسی زیستمحیطی پراکنش آلودگی فلزات سنگین در خاکهای منطقۀ ششتمد (شمال شرق ایران). آب و خاک (علوم و صنایع کشاورزی)، 34 (3)، 721-735.
ملکراه، علیرضا (1385). آیینهای شفا: مباحثی در مردمشناسی پزشکی؛ جنگ، قدرت و بیماری. تهران: نشر افکار.
میرزایی، علی؛ بهمنش، بهاره؛ محمدی استاد کلایه، امین؛ و شهرکی، محمدرضا (1396). دانش بومی گیاهان دارویی از دیدگاه بهرهبرداران عشایری در مرتع جهلکمان استان خراسان رضوی. دانشهای بومی ایران، 4 (7)، 157-201.
ودادهیر، ابوعلی؛ غربی، موسیالرضا؛ مقصودی، منیژه؛ و امیدوار، نسرین (1395). کما؛ پیوستاری از کاربرد و طرد: معنای فرهنگی یک تغذیۀ گیاهی در منطقۀ ششتمد سبزوار. دانشهای بومی ایران، 3 (5)، 107-151.
یوسفوند، سهیلا؛ شریفیان، ابوالفضل؛ و قطبالدینی، حمیدرضا (1402). مطالعۀ اتنوبوتانی گیاه گلمیمونی سازوئی (Scrophularia striata Boiss) و گاوزبان (Anchusa italica) با استفاده از دانش سنتی. دانشهای بومی ایران، 10 (20)، 319-352.
یوسفی سرحدی، سجاد احمد؛ و یگانه بدرآبادی، حسن (1394). معرفی برخی خصوصیات مورفولوژیکی و دارویی گیاه باریجه (Ferula gummosa Boiss) در ایران. همایش بینالمللی پژوهشهای کاربردی در کشاورزی، تهران.
References
Akbarzadeh, T., Shams Ardekani, M., Karimpour-Razkenari, E., Vahedi Mazdabadi, N., Saeedi, M., Jahanbakhsh, S., et al. (2016). Investigation of some Iranian foods known as “Ash” and “Shourba” for disease prevention from the viewpoint of Iranian traditional medicine. Complementary Medicine Journal, 6(2), 1535–1550.
Alimirzaei, F., Mohammadi Kalayeh, A., & Shahraki, M. (2017). Local knowledge of medicinal plants from the viewpoint of nomads in the rangelands of Chehel-Kaman, North Khorasan Province.
Indigenous Knowledge of Iran, 4(7), 157–201.
https://doi.org/10.22054/qjik.2018.29799.1092 (in Persian)
Amid, H. (1993). Amid Dictionary (Vol. 1). Amir Kabir Publishing. (in Persian)
Amooaghaie, R. (2006). The effect of light, cold duration and seed age on seed germination of Ferula ovina. Journal of Crop Production and Processing, 10(3), 289–298.
Amrollahi Jalalabadi, A., Frouzeh, M. R., Barani, H., & Yeganeh, H. (2020). Study of indigenous knowledge of plants used by exploiters in Ghooghar rangelands of Baft, Kerman Province. Indigenous Knowledge of Iran, 7(14), 369–424. (in Persian)
Arefzadeh, M. A., Abbasi-Hosseinnejad, H., Khorshidi, M. T., et al. (2011). Provincial Studies of Khorasan Razavi. Iran Textbook Publishing Company. (in Persian)
Ayreen, P. E. (2018). Ethnomedicine: A review of medical cultures and subcultures (A. Saeb, Trans.). Farhameh Publishing. (in Persian)
Barth, F. (2008). Theory and method in anthropology for students (Sh. Saeedi, Trans.). Cultural Research Office. (in Persian)
Bates, D., & Plog, F. (2006). Cultural anthropology (M. Salasi, Trans.). Elmi Publishing. (in Persian)
Bazgir, A., Namiranian, M., & Atefi Hemmat, M. (2015). Ethnobotany of Oak (Baroodar) in Kakasharaf region, Khorramabad city. Indigenous Knowledge of Iran, 2(3), 179–222. (in Persian)
Behmanesh, B., Mohebbi, R., Mirdeilami, S. Z., Hajili-Davaji, A., & Tavan, M. (2022). Local knowledge of poisonous and medicinal plants for livestock among nomadic Turkmen pastoralists in the winter rangelands of Maraveh-Tappeh, Golestan Province.
Indigenous Knowledge of Iran, 9(17), 289–320.
https://doi.org/10.22054/qjik.2023.56952.1264 (in Persian)
Bromberger, C. (2014). Food habits and cultural boundaries in northern Iran. In We are what we eat: Culinary cultures in the Middle East (M. Arabestani, Trans., pp. 312–342). Farhameh Publishing. (in Persian)
Dadrasi Sabzevar, A., & Nikkami, D. (2017). Effect of land use optimization and application of proper management practices in Shashtamad watershed of Khorasan Razavi on soil erosion reduction and income increase.
Journal of Watershed Engineering and Management, 9(1), 71–86.
https://doi.org/10.22092/ijwmse.2017.108789 (in Persian)
Dehkhoda, A. A. (1957a). Dictionary (Letter K). Sirus Publishing. (in Persian)
Dehkhoda, A. A. (1957b). Dictionary (Letter Q). Sirus Publishing. (in Persian)
Dey, I. (1993). Qualitative data analysis: A user-friendly guide for social scientists. Sage.
Deifrakhsh, S. M., Barani, H., & Pourrezaei, J. (2014). Ethnobotany of non-forage plants in Deli Koma region (a mountainous valley in the Central Zagros). Journal of Social Sciences, 21(67), 153–205. (in Persian)
Door, S., & Ghavam, M. (2016). Indigenous knowledge of therapeutic applications of Mominaei: A case study of Behbahan.
Indigenous Knowledge of Iran, 3(5), 153–172.
https://doi.org/10.22054/qjik.2016.7928 (in Persian)
Ekor, M. (2014). The growing use of herbal medicines: Issues relating to adverse reactions and challenges in monitoring safety.
Frontiers in Pharmacology, 4, 177.
https://doi.org/10.3389/fphar.2013.00177
Eriksen, T. H. (2018). Medical anthropology: A review of cultures and medical subcultures (A. Saeb, Trans.). Farhameh Publishing. (in Persian)
Fakouhi, N. (2006). Fragments of anthropology. Ney Publishing. (in Persian)
Fakouhi, N. (2014). History of thought and anthropological theories. Ney Publishing. (in Persian)
Farhadi, M. (2006). Ethnography with examples of wild plants of Kamareh. Social Sciences, 13(34–35), 41–96. (in Persian)
Forouzeh, M. R., Heshmati, G., & Barani, H. (2016). Traditional knowledge of wild plant use in food preparation: A case study of nomads in Deylgan rangelands.
Indigenous Knowledge of Iran, 3(5), 23–58.
https://doi.org/10.22054/qjik.2017.7748.1011 (in Persian)
Ghavam, M., Jeyhoni, H., & Kiani Salmi, S. (2015). Status and factors associated with the use of medicinal plants in Nain.
Indigenous Knowledge of Iran, 2(4), 179–204.
https://doi.org/10.22054/qjik.2017.11036.1018 (in Persian)
Hosseini, M., Forouzeh, M. R., & Barani, H. (2018). Indigenous knowledge of local communities about edible plants in Zebarkhan rangelands, Neyshabur.
Indigenous Knowledge of Iran, 5(9), 43–96.
https://doi.org/10.22054/qjik.2019.39847.1143 (in Persian)
Jamshidi, R., Najari Moghadam, A., & Parvarandeh, H. (2021). Development document of Sheshtamad County. Khorasan Razavi Management and Planning Organization. (in Persian)
Karimian, V., Sepehry, A., & Barani, H. (2017). Analysis of indigenous knowledge on Ganaboo plant (
Ferula assa-foetida L.) in the rangelands of Zagros.
Indigenous Knowledge of Iran, 3(6), 1–52.
https://doi.org/10.22054/qjik.2017.18826.1050 (in Persian)
Khaleghi, B., Atefi Hemat, M., Shamkhi, T., & Shirvani, A. (2016). Traditional ecological knowledge of medicinal shrubs and herbaceous plants in Arasbaran Forest.
Indigenous Knowledge of Iran, 2(4), 205–236.
https://doi.org/10.22054/qjik.2017.14392.1035 (in Persian)
Kiasi, Y., Forouzeh, M. R., Mirdeilami, S. Z., & Niknahad, H. (2019). Ethnobotany of edible, medicinal and industrial plant species in Khosh Yeylagh rangelands, Golestan Province.
Indigenous Knowledge of Iran, 6(11), 151–204.
https://doi.org/10.22054/qjik.2020.50142.1192 (in Persian)
Komaki, A. M., Barani, H., & Sharifian, A. (2015). Indigenous knowledge of desert truffles among Turkmen people.
Indigenous Knowledge of Iran, 2(3), 73–103.
https://doi.org/10.22054/qjik.2015.5307 (in Persian)
Lavari, N., Ghasemi, M., & Nabipour, I. (2017). Ethnopharmacology of medicinal plants in the southwest of Mond Mountain. Iran South Medical Journal, 20(4), 380–398. (in Persian)
Łuczaj, Ł. (2023). Descriptive ethnobotanical studies are needed for the rescue operation of documenting traditional knowledge. Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine, 19, Article 37.
Maghsoudi, M., & Parsapajouh, S. (2011). Ethnobotany of the Pas-Qaleh region in northern Tehran. Iranian Journal of Anthropological Research, 1(2), 137–161. (in Persian)
Malekrah, A. (2006). Healing rituals: Topics in medical anthropology, war, power and disease. Afkar Publishing. (in Persian)
Mirdeilami, S. Z., Heshmati, G., & Barani, H. (2014). Ethnobotanical and ethnoecological study of medicinal species of Kechik (Case study: Kechik rangelands in the northeast of Golestan province).
Indigenous Knowledge of Iran, 1(2), 129–154.
https://doi.org/10.22054/qjik.2016.1567 (in Persian)
Mirzaei Ali, B., Bahmanesh, B., Mohammadi Ostad Kalayeh, A., & Shahraki, M. R. (2017). Indigenous knowledge of medicinal plants from the perspective of nomadic exploiters in Chehel-Kaman rangelands, North Khorasan Province. Indigenous Knowledge of Iran, 4(7), 157–201. (in Persian)
Mohammadi, G., & Aliha, M. (1989). Topics about Barijeh [Topics about Barijeh]. Research Institute of Forests and Rangelands Publications. (in Persian)
Mohtasham, H. (1994). Local Encyclopedia of Sabzevar. Islamic Azad University of Sabzevar. (in Persian)
Mozaffarian, V. (2012). Identification of medicinal and aromatic plants of Iran. Farhang-e Moaser Publications. (in Persian)
Mozaffarian, V. (2020). A short survey of the plants of the Umbelliferae (Apiaceae) family in Iran and their value and importance: Monospecific genera, geographical distribution, endemism, medicinal and other uses.
Iran Nature, 5(5), 43–67.
https://doi.org/10.22092/irn.2020.122851 (in Persian)
Omidi Nowbijar, M., Barani, H., Forouzeh, M. R., & Abedi Sarvestani, A. (2026). The knowledge of food processing and preservation in the traditional food system of Gilan Province.
Research in Ethnobiology and Sustainable Development, 1(1).
https://doi.org/10.22034/jresd.2025.229007
Razavi, M. (2015). Indigenous knowledge of using wild plants in northeastern Khuzestan: A case study of Izeh County.
Indigenous Knowledge of Iran, 2(3), 108–146.
https://doi.org/10.22054/qjik.2015.5308 (in Persian)
Salavati Nik, S., Saadat, S., & Allameh, S. M. (2020). Environmental study of the distribution of heavy metals contamination in soils of Sheshtamad area (Northeast of Iran). Journal of Water and Soil (Agricultural Sciences and Technology), 34(3), 721–735. (in Persian)
Salimi Moayed, S. (2011). The role of plants in the treatment of human diseases among the Kurds (Kurmanj) of Khorasan.
History of Medicine, 3(6), 161–192.
https://doi.org/10.22037/mhj.v3i6.10238 (in Persian)
Vaddadhir, A., Gharbi, M., Maghsoudi, M., & Omidvar, N. (2016). Koma: A spectrum of use and exclusion; cultural meanings of a food plant in the Sheshtamad region of Sabzevar, Khorasan Razavi Province, Iran. Indigenous Knowledge of Iran, 3(5), 107–151. (in Persian)
Yousefi Sarhadi, S. A., & Yeganeh Badrabadi, H. (2015). Introducing some morphological and medicinal properties of Ferula gummosa Boiss. plant in Iran [Conference presentation]. International Conference on Applied Research in Agriculture, Tehran, Iran. (in Persian)
Yousefvand, S., Sharifian, A., & Qotbaldini, H. R. (2023). An ethnobotanical study of Scrophularia striata Boiss. and Anchusa italica Retz. using traditional knowledge.
Indigenous Knowledge of Iran, 10(20), 319–352.
https://doi.org/10.22054/qjik.2023.71036.1342 (in Persian)
)