‌پرفروش‌ترین گیاهان دارویی عطاری‌های خرم‌آباد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، خرم آباد، ایران.

2 گروه زیست شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران.

10.22091/ethc.2023.9680.1004

چکیده

طب سنتی و استفاده از گیاهان دارویی در استان لرستان قدمتی دیرینه دارد. درمانگران محلی و عطارها به شیوه خانوادگی و نَسَبی به این حرفه ادامه داده و همانند یک دایرة‌المعارف در زمینه گیاهان دارویی در جامعه باقی مانده‌اند. استفاده مرسوم از گیاهان دارویی برای درمان بیماری‌ها، بیانگر اثربخشی این گونه‌ها در بهبودی افراد است. این مطالعه با هدف شناسایی متداول‌ترین گیاهان دارویی خریداری‌شده از عطاری‌های شهر خرم‌آباد، مرکز استان لرستان از سال 1395 تا 1397 صورت گرفت. از طریق پرسشنامه‌ها و مصاحبه‌های شخصی با 30 نفر از عطاران و فروشند‌گان گیاهان دارویی در شهر خرم‌آباد (18 مرد و 12 زن)، مشخصات دموگرافیک عطارها و خواص متداول‌ترین و پرفروش‌ترین گیاهان دارویی جمع‌آوری گردید. انتخاب افراد شرکت‌کننده در مصاحبه به صورت هدفمند و این مطالعه به روش نیمه ساختاریافته انجام گرفت. میانگین سنی مصاحبه‌شوندگان 7/43 سال و تجربة کاری آن‌ها 8/13 سال بود. فقط 7/6 درصد از شرکت‌کنندگان در مصاحبه، رشتة تحصیلی مرتبط با گیاهان دارویی داشتند. بر اساس نتایج به دست آمده، 32 گونه دارویی پرفروش در عطاری‌های خرم‌آباد شناسایی شد. شناسایی و معرفی این گیاهان دارویی می‌تواند برای دست‌اندرکاران صنعت داروسازی و تولید دارو بر پایه محصولات گیاهی مؤثر و راهبردی باشد. با توجه به وجود رویشگاه‌ها و اقلیم‌های مساعد در منطقه لرستان، بررسی امکان و نحوه کشت گیاهان دارویی انحصاری و پرمصرف، می‌تواند بخش عمده‌ای از نیاز استان و کشور به گونه‌های دارویی را تأمین نماید.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


اسدی، مصطفی (1389-1367). فلور ایران. جلد 65-1. تهران: انتشارات مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور.
عشایری، ندا؛ عباسیان، علیرضا؛ جانبخش، سحر؛ شیبانی، سمیرا؛ سوداگری، فائزه؛ و مینایی، محمد باقر (1391). شایعترین گیاهان دارویی مورد خریداری از عطاریها در شهر تهران در سال ۱۳۸۷. طب سنتی اسلام و ایران، ۳ (۴)، ۴۷۷-۴۸۲.
باقری، ابوالقاسم؛ نقدی بادی، حسنعلی؛ موحدیان، فیروز؛ مکی زاده تفتی، مریم؛ و همتی مقدم، احمدرضا (1384). بررسی رویکرد زنان شهر اصفهان در استفاده از طب گیاهی. گیاهان دارویی، 4 (15)، 81-93.
دولتخواهی، مهدی؛ و قربانی نهوجی، مجید (1392). معرفی گیاهان دارویی پرمصرف شهرستان دشتستان در استان بوشهر با تاکید بر کاربرد سنتی. گیاهان دارویی، 12 (46)، 85-105.
قهرمان، احمد (1385-1375). فلور رنگی ایران. انتشارات مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور.
حسینی، زهره؛ فیضی، حسن؛ و مرادی، روح اله (1396). بررسی عرضه و مصرف گیاهان دارویی در عطاری‌های شهر شیراز. طب سنتی اسلام و ایران. ۸ (۱)، ۱۲۳-۱۳۳
حسینی، سیدحمزه؛ بی باک، حسین؛ و رمضانی قرا، عبداله (1399). بررسی اتنوبوتانی گیاهان دارویی منطقه جنوب کرمان. اکوفیتو شیمی گیاهان دارویی، 8 (1)، 30-63.
مرادی، روح الله؛ و اصلاحی، حلیمه (1393). بررسی عرضه و مصرف گیاهان دارویی در عطاری‌های استان خراسان رضوی: مطالعه موردی شهرستان‌های تربت حیدریه، کاشمر و بردسکن. دومین همایش ملی کاربرد گیاهان دارویی در سبک زندگی و طب سنتی، مشهد.
 نادری، فاطمه؛ نژادسبزی، پروانه؛ و رسولیان، بهرام (۱۳۸۸). بررسی عرضه و مصرف گیاهان دارویی موجود در عطاری‌های استان لرستان در سال ۱۳۸۷. یافته. ۱۱ (۵)، ۵۷-۶۳
وفادار، مهناز؛ و طغرانگار، زهره (1399). مطالعه اتنوبوتانی برخی از گیاهان دارویی شهرستان ابهر, استان زنجان. گیاهان دارویی، 19 (75)، 30-54.
Asadi, M. (1988-2006). Guide to the Flora of Iran (Vol. 1-65). Tehran: Research Institute of Forests and Rangelands. (in Persian)
Asayeshpoor, S. (2015, October). Challenges in the development of technology of medicinal plants and herbal medicines. In The First International Congress of Complementary and Alternative Medicine.
Ashayeri, N., Abbasian, A., Janbakhsh, S., Sheibani, S., Sodagari, F., & Minaei, B. (2013). The most common medicinal plants purchased from Healers in Tehran in 2008. Islamic and Iranian Traditional Medicine, 3(4), 477-482. (in Persian)
Bagheri, A., Naqdibadi, H., Movahedian, F., Makizadeh, Tafti, M., & Hemmatimoghaddam, A. (2005). A study of the approach of women in Isfahan in the use of herbal medicine. Medicinal Plants, 4(15), 81-93. (in Persian)
Cheikhyoussef, A., Shapi, M., Matengu, K., & Ashekele, H. M. (2011). Ethnobotanical study of indigenous knowledge on medicinal plant use by traditional healers in Oshikoto region, Namibia. Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine, 7, 1-11.
Coopoosamy, R. M., & Naidoo, K. K. (2012). An ethnobotanical study of medicinal plants used by traditional healers in Durban, South Africa. African Journal of Pharmacy and Pharmacology, 6(11), 818-23.
Davis, P. H. (1965-1988). Flora of Turkey. Edinburgh University Press, Edinburgh. vols. 1-10.
Dolatkhahi, M., & Ghorbani Nahoji, M. (2013). Introduction of high consumption medicinal plants in Dashtestan city in Bushehr province with emphasis on traditional application. Medicinal Plants, 2(96), 95-105. (in Persian)
Firozi, M., & Zahedifard, T. (2016). Dysmenorrhea and Herbal Medicine Primary. Journal of Medicinal Plants, 15(60), 58-65.
Ghahraman, A. (1996-2006). Color Flora of Iran. Vols. 1-25. Research Institute of Forests and Rangelands. (in Persian)
Hosseini, Z., Faizi, H., & Moradi, R. (2017). Presentation and consumption of medicinal plants in Healers of Shiraz. Islamic and Iranian Traditional Medicine, 8(1), 123-132. (in Persian)
Hosseini, S. H., Bibak, H., & Ramezani Qara, A. (2020). Ethnobotanical survey of medicinal plants in southern Kerman region. Ecophytochemistry of Medicinal Plants, 8(1), 30-63. (in Persian)
Moradi, R., & Eslahi, H. (2014). A study on the presentation and consumption of medicinal plants in Healers in Khorasan Razavi province: A case study of Torbat-e Heydariyeh, Kashmar and Bardaskan counties. The second national conference on the use of medicinal plants in lifestyle and traditional medicine, Mashhad. (in Persian)
Muthu, C., Ayyanar, M., Raja, N., & Ignacimuthu, S. (2006). Medicinal plants used by traditional healers in Kancheepuram District of Tamil Nadu, India. Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine, 2(1), 1-10.
Naderi, F., Nejad Sabzi, P., & Rasoolian, B. (2009). Investigation of supply and consumption of medicinal plants in Healers in Lorestan province in 2008, Yafteh, 11(5), 57-63. (in Persian)
Qaraaty, M., Tabarrai, M., Mamaghani, J. A., Ghorbanifar, Z., & Latifi, M. (2014). The role of the Iranian Traditional Medicine in the development of impoverished areas in Iran. Advances in Environmental Biology, 15, 1564-9.
Rahmatullah, M., Khatun, M. A., Morshed, N., Neogi, P. K., Khan, SU., Hossan, M. S., Mahal, M. J., & Jahan, R. (2010). A randomized survey of medicinal plants used by folk medicinal healers of Sylhet Division, Bangladesh. Advances in Natural and Applied Sciences. 4(1), 52-62.
Rechinger, K. H. (1963-2018). Flora Iranica (Vol. 1-178). Akademische Druck-U Verlagsanstalt, Graz.
Shafizadeh, F. (2002). Popular medicinal plants of lorestan (flora of lorestan). Tehran: Lorestan University of Medical Sciences and Health Services. (in Persian)
Vafadar, M., & Toghranegar, Z. (2020). Ethnobotanical study of some medicinal plants of Abhar County, Zanjan Province. Jornal of Medicinal Plants, 19(75), 30-54. (in Persian)
Yineger, H., & Yewhalaw, D. (2007). Traditional medicinal plant knowledge and use by local healers in Sekoru District, Jimma Zone, Southwestern Ethiopia. Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine, 3(1), 1-7.